Circulaire toekomst een stap dichterbij

Circulaire Economie Financieringsrichtlijnen stroomlijnen het financieren van circulaire initiatieven

Om onze huidige economie, waarin we vooral lineair denken en produceren (take, make, waste), te transformeren naar een circulair systeem zijn investeringen cruciaal. In de financiële wereld is er behoefte aan een eenduidige definitie van circulariteit; een raamwerk voor het identificeren, selecteren en financieren van circulaire economie initiatieven. Met de lancering van de circulaire economie financieringsrichtlijnen door ABN AMRO, ING en Rabobank op 2 juli 2018 is een belangrijke mijlpaal gerealiseerd.

We spreken met Jan Raes, duurzaamheidsadviseur ABN AMRO, en één van de auteurs van de circulaire financieringsrichtlijnen. Hij deelt zijn ervaringen, vertelt over de benodigde vervolgstappen, impact en geeft ons nog een uitsmijter mee. Circl heeft ook een rol in het verhaal, zo vonden een groot aantal meetings over deze financieringsrichtlijnen bij Circl plaats.

Hoe zijn de circulaire economie financieringsrichtlijnen ontstaan?

Het uitbrengen van de richtlijnen is een logisch gevolg op de belofte van de drie Nederlandse grootbanken en MVO Nederland in 2016. Toen beloofden ABN AMRO, ING en Rabobank de transitie naar de circulaire economie te zullen stimuleren. Eén van de doelen was om een gemeenschappelijke definitie van circulaire financiering te creëren en daarmee meetbare doelstellingen te formuleren.

Zonder concrete doelstellingen wordt het moeilijk. Een atleet traint ook om een doel te behalen en bij financiering door banken is dat net zo.

Bij het schrijven van de circulaire economie financieringsrichtlijnen hebben ons laten inspireren door de Green Bond Principles van Climate Bond Initiative en ICMA. Deze procesrichtlijnen  rondom de uitgifte van Green Bonds vergroten de transparantie en integriteit en zijn ondertekend door veel banken. De Green Bond Markt financiert CO2-reductie. CO2 is als uitgangspunt aanduidiger dan circulair gebruik van grondstoffen. Wanneer we het hebben over de financiering van de circulaire economie dan gaat het over materialen en grondstoffen, die zijn onderling sterk verschillend en daarom is het complexer. Vandaar dat we in de richtlijnen vooral uitgebreid ingaan op de verschillende economische activiteiten die wel of niet bijdragen aan de circulaire transitie. Daarbij kijken we dus breder dan CO2-reductie.

Wat maakt dat iets als onderdeel van de circulaire economie wordt aangemerkt of niet?

Om te spreken van circulaire economie initiatieven is een link met het sluiten van grondstofkringlopen en behoud van waarde essentieel. Er zijn ook zaken die wel duurzaam zijn, maar niet tot de krappere definitie van circulaire economie behoren. Vanuit de richtlijnen adviseren we bijvoorbeeld om opwekken van duurzame energie en het toepassen van energie efficiëntie maatregelen zoals isolatie niet te scharen onder circulaire economie financiering.

Wat is de impact van de circulaire financieringsrichtlijnen?

Wat mij betreft is de grootste verdienste van de circulaire economie financieringsrichtlijnen dat ze inzicht geven in wat het betekent om de circulaire transitie te financieren en daarmee wereldwijd draagvlak in de financiële sector in de hand te werken. De richtlijnen hebben als mogelijke impact dat er op middenlange termijn echt grote bedragen loskomen die nodig zijn voor een wereldwijde transitie naar de circulaire economie. Er is veel interesse voor de richtlijnen, ook vanuit het buitenland. Op 2 juli zijn de richtlijnen uitgereikt aan staatssecretaris van Infrastructuur en Water, Stientje van Veldhoven, door Fred Bos (Managing Director Commercial Clients) namens de drie grootbanken tijdens een VNO CNW event. Het United Nations Environmental Programme en het World Economic Forum hebben interesse getoond in de financierings richtlijnen, omdat ze daar ook bezig zijn met professionalisering aan te jagen in het meten en rapporteren van de impact van geld. Onze staatssecretaris van Veldhoven is ook actief in het HLPF 2018, high level political forum van de VN, waarin landen hun strategie aanscherpen voor het realiseren van SDG 12: duurzame consumptie en productie. Van Veldhoven begrijpt goed dat deze richtlijnen ook andere landen, en dan met name de financiële sector, kunnen inspireren.

Wat zie je als vervolgstap?

De richtlijnen zijn niet de ‘’ holy grail’, en zijn geen “one-size-fits-all” oplossing. Het is relatief technisch en vooral een eerste stap. Er moet nog meer gebeuren en dat is in drie punten samen te vatten. Allereerst is het voor spelers in de financiële sector van groot belang om doelstellingen met concrete bedragen te definiëren. ABN AMRO heeft als doel gesteld om 1 miljard via 100 circulaire deals aan circulaire economie financiering te realiseren in 2020. Ten tweede is kennis over circulaire economie bij relatiemanagers essentieel, door opleidingen krijgen zij beter begrip over wat circulair en wat lineair is. Als laatste en meest belangrijke stap is meedenken met en opleiden van onze klanten, de richtlijnen moeten daarom worden geïntegreerd in de klantgesprekken.

Hoe heb je dit proces ervaren?

Ik vond het heel inspirerend om met 15 internationale instellingen samen te werken. Behalve ABN Amro zijn de volgende organisaties betrokken bij de totstandkoming: Banco Intesa San Paolo, BNP Paribas, CDC caisse des depots, Circle Economy, Circularity Capital, Danish Business Authority, EBRD, EIB, Ellen Macarthur Foundation, ING, KPMG, PGGM, Rabobank, Sitra, Suez, Sustainable Finance Lab. Mijn rol was om feedback op te halen, te verwerken en tot consensus te komen. Voor mij persoonlijk was de grootste uitdaging in het proces om mensen te verleiden zo concreet mogelijk te beschrijven wat nu wel én niet past binnen de circulaire economie. Zo zijn we met alle partijen van 15 naar 3 pagina’s gegaan. Kort en bondig.

Wat is de grootste uitdaging bij de implementatie van de richtlijnen?

Het grootste spanningsveld  is dat we als financiële sector traditioneel geen onderzoeksgelden (R&D) financieren en pas instappen als technologieën een bepaald track record en bepaalde omvang hebben behaald. Dat moet zeker veranderen, er ligt nog te vaak nadruk op het hogere risicoprofiel van innovaties. Daarbij onderschatten we de risico’s van het financieren van materiaalstromen of apparaten die eigenlijk al achterhaald zijn of qua impact maatschappelijk steeds minder draagvlak krijgen. Het verbreden van onze risicomodellen naar meerdere kapitalen (sociaal, ecologisch, financieel en menselijk) is eigenlijk de heilige graal. ABN AMRO is met de Risk-afdeling actief op zoek naar integratie van meerdere kapitalen in de beoordelingsmodellen, meer dan enkel financieel kapitaal.

Waar zie je nog kansen voor soortgelijke richtlijnen?

Circular design, ik ben ervan overtuigd dat je in het prille begin van de waardeketen moet starten met circulariteit. Ik denk dat er een grote behoefte is aan echte gortdroge, technische circular design voorschriften. Zo kunnen ontwerpers en makers de impact van materialen die ze in producten verwerken beter doorgronden. Natuurlijk bevatten de boeken over Cradle-to-Cradle van William McDonough en Michael Braungart deze richtlijnen, maar dat zijn toch weer boeken met veel pagina’s, die lang niet iedere ontwerper leest. Een thema dat absoluut niet door deze werkgroep opgepakt kan worden, maar wel een heel belangrijk puzzelstukje om meer business modellen echt te laten bijdragen aan reductie van éénmalig gebruik van grondstoffen.

Tot slot, nog een uitsmijter?

Blijf bewust van hoe je om gaat met je eigen bezit en wat je gebruikt. Zo was ik laatst geïnspireerd om mijn eigen kledingkast op te ruimen door de kledingruil die plaatsvond in Circl. Ruim 1/3 van mijn kleding heb ik naar een vestiging bij mij in de buurt van het Leger des Heils gebracht, waar mijn shirts en broeken nu letterlijk een tweede leven krijgen. Ik kijk er naar uit om iemand op straat in mijn kleding voorbij te zien lopen. Dat soort kleinere acties en inspiratiemomentjes zijn ook belangrijk. Je kunt al meteen aan de slag met dingen die binnen je eigen span-of-control liggen!

Wil je de Circular Economy Finance Guidelines erop nalezen, download ze dan hier.

Notificatie: