Diversiteit betekent minder risico’s en meer veerkracht: Een verdienmodel voor mens en natuur.

PURPOSE MINDS: interview met Willem Ferwerda over economie en ecologie
Yvonne Lang
20 augustus 2021

De wereld van economische winstmaximalisatie kent een grote verliezer: de natuur. En dat terwijl wij de natuur allemaal kunnen waarderen. De natuur is een bijzondere plek die wij opzoeken in onze vrije tijd, die voedsel ter beschikking stelt, een plek waar droomhuisjes staan. Tegelijkertijd wordt diezelfde natuur op grote schaal vernietigd door economische activiteiten zoals de productie van goederen. “Het verdienmodel is negatief voor de natuur”, aldus Willem Ferwerda.

Maar wat als je de twee centrale begrippen ‘risk’ en ‘return’ zo zou kunnen veranderen dat de natuur hersteld wordt in plaats van vernietigd? In deze lecture vertelt Willem hoe zijn organisatie Commonland dat doet. Doe jij mee?

Dromen en frustraties in de waardeketen

De economische en financiële wereld is gebaseerd op modellen en aannames. Het gaat steeds om risk en return. Deze twee concepten wilde Willem beter begrijpen. Hij ging te rade bij zowel lokale boeren als internationale investeerders en stelde twee vragen: wat zijn je frustraties en wat zijn je dromen?

De boeren wilden het land graag in een goede staat doorgeven aan volgende generatie, maar zagen zich in de praktijk vaak gedwongen om meer van het land te nemen dan goed was voor de natuur om ervan te kunnen leven. Hun droom was om beter betaald te worden voor hun producten en dat hun werk meer gewaardeerd zou worden.

De investeerders die Willem sprak liepen ook vaak aan tegen een conflict met de volgende generatie. Hun eigen kinderen stelden kritische vragen over geld verdienen ten koste van de natuur. Er bleek een grote behoefte aan meer écht duurzame projecten in plaats van projecten die slechts “iets minder erg” waren dan andere, verteld Willem.

Vier verliezen, vier returns

“Ik moet wat met het woord return” concludeerde Willem na afloop van het internationale onderzoek. Die term bleek steeds opnieuw weer terug te komen in relatie tot landschapsherstel. Logisch, want in de gedegradeerde gebieden was er vooral sprake van verliezen in plaats van winsten: het verlies van een stukje persoonlijke identiteit, het verlies van banen, het verlies van biodiversiteit en het financiële verlies.

Willem beredeneerde: “Als het gaat om een gebied dan willen we dat dat uiteindelijk hersteld wordt zodat het leefbaar wordt, via regeneratief landgebruik. Dan moeten we verliezen hanteren in de context van landschapsherstel.” Om dat te realiseren keerde Willem de vier verliezen om in vier rendementen: de vier returns. Returns die je kunt uitleggen aan de hand van risico’s.

  1. Return of Inspiration: Hoop en betekenis te geven door mensen weer te verbinden met een landschap en hen een gezamenlijke droom te geven.
  2. Social Return (sociaal kapitaal): Banen genereren, onderwijs organiseren en bestaanszekerheid realiseren.
  3. Natural Return (biodiversiteit, natuurlijk kapitaal): Herstel, behoud en beheer van de natuur waarvan de economie en ons leven afhankelijk is.
  4. Financial Return (financieel kapitaal): Duurzaam rendement.

Willem zag in meerdere projecten in de praktijk dat met deze aanpak de risico’s omlaaggingen, terwijl het rendement juist omhoogging.

Zonering voor de economie

Volgens Willem zijn er in de wereld twee zones: de economische zone, waarin mensen wonen werken en maximaal gebruik maken van natuurlijke hulpbronnen en de natuurlijke zone, waar de natuur niet verstoord is door de mens, zoals bijvoorbeeld nog in sommige bossen. En derde zone, een gecombineerde zone waarin een balans wordt gevonden tussen het behoud van de natuur en de economische behoeftes van de mens is langzamerhand op komst. In Australië is een bedrijf binnen deze gecombineerde zone inmiddels zelfs al beursgenoteerd.

Visie voor de toekomst

“Een boom planten is het makkelijkste wat er is, maar een boom groot laten worden is het moeilijkste wat er is.”, aldus Willem. Een nieuwe economie, moet volgens hem een regeneratieve economie zijn die de juiste balans vindt tussen productie, goede technologie en natuur. Als wij denken vanuit de visie op een gebied en het landschap gaat het ons lukken om de belangen van alle betrokken partijen adresseren en dromen te verwerkelijken in plaats van frustraties.

Meer over Willem

Dat Willem een natuurliefhebber is, is nooit een geheim geweest…


Dat Willem een natuurliefhebber is, is nooit een geheim geweest. Hij studeerde tropische ecologie en milieukunde in Nederland en Colombia.

Als voormalig directeur van IUCN, de International Union for Conservation of Nature,  ‘s werelds grootste unie voor natuurbescherming en o.m. moederorganisatie van het Wereld Natuur Fonds, zette Willem Ferwerda zich, samen met collega’s uit de natuurbescherming, in om bij nationale en internationale corporate bedrijven een bewustwordingsproces op gang te brengen voor natuurbescherming en het belang ervan. Te vaak, zo ondervond hij, worden bedrijven ondanks alle goede bedoelingen gevangen gehouden door het systeem waarin zij opereren.

In 2013 is Willem een eigen initiatief gestart: Commonland. Een organisatie die zich inzet voor herstel van landschappen binnen het tijdsbestek van een generatie oftewel 20 jaar. Uitgangspunt daarbij is het 4 returns framework en een zoneringsaanpak.

In 2016 stond Willem op de eerste plaats in de Trouw Duurzame 100, een lijst met invloedrijke Nederlanders op het gebied van milieu en duurzaamheid en in 2017 sprak hij de duurzame troonrede uit over herstel van het landschap als basis van de economie. In 2019 ontving hij de Groeneveldprijs voor duurzaam landschapsbeheer. Willem is verbonden aan de Rotterdam School of Management.


 

Reageer op dit artikel
Notificatie:
AdBlocker gedetecteerd.
Door het gebruik maken van dit soort software, kan de website minder goed tot slecht functioneren.